MitrovicaPress

BAROMETRI DIPLOMATIK
Prof.Dr.Mehdi HYSENI
1. Kosova /E para/

Kohëve të fundit në sfondin e politikës ndërkombëtare mbizotërojnë tre çështje relevante me peshë historiko-politike dhe kombëtare: (1) Zgjidhja e statusit të Kosovës, (2) Zgjidhja e statusit të Malësisë shqiptare në Mal të Zi dhe (3) Zgjidhja e statusit të Çamërisë shqiptare. E para, (Kosova) tanimë ka hyrë në fazën përfundimtare të njohjes së pavarësisë së saj (pavarësisht nga zvarritjet dhe kundërshtimet propagandistike të qeverisë serbe të Beogradit, edhe përmes referendumit, të mbajtur më 28 tetor 2006, se në asnjë formë nuk do ta njehë shtetësinë e Kosovës.
Me gjithë atë, pavarësia e Kosovës qysh tani mund të llogaritet si akt i kryer në kuptimin juridik ndërkombëtar. Në këtë vështrim, Serbia, sa më parë të jetë e mundur, duhet t’i ketë bërë përgtatitjet e saj të nevojshme diplomatike protokollare për hapjen e ambasadës së saj në Prishtinë). Pra, edhe ca ditë, Kosova do ta fitojë cilësinë e saj të subjektivitetit juridik ndërkombëtar (pavarësisht nga modelet e përkohshme juridike me karakter “kozmetik” të diplomacisë evro-amerikane karshi rujatjes së ekuilibrit të marrëdhënieve dhe interesave të tyre me Rusinë).

Realisht, Serbia dhe serbët nuk kanë asnjë arsye valide, që në stilin e simbolizmit të rremë mitologjik serbomadh (kinëse për hir të “autorësisë” së tyre mbi vjetërsinë e “djepit” dhe të “shpirtit” kishtar serb, Kosovën, në mënyrë të falsifikuar ende ta konsiderojnë si pjesë integrale të territorit serb), ta kundërshtojnë pavarësimin e Kosovës, sepse kjo kurrë nuk kanë pasur vazhdimësinë historike, as shtetërore e as kishtare serbe mbase Kosova ishte dhe është pjesë integrale e Shqipërisë Etnike. Ndërkaq, kur është fjala për mbrojtjen e pambulesë të tezës serbomadhe kishtare, se “shkrolat” dhe manastiret(siç janë: Graçanica, Deçani, Gazimestani etj.) serbe “dokumentojnë prejardhjen e Kosovës serbe”, është një falsfikat origjinal i propagandës së djajëve të zi të Kishës Ortodokse Serbe, të pseudoshkencës dhe të politikës serbomadhe mbase ato nuk figurojnë në asnjë pëllëmbë të territorit të Kosovës, përkatësisht të Shqipërisë Etnike, por janë themeluar në zemër të Shumadisë serbe ( Rashka, manastiret: Sopoçani, Studenica etj.), domethënë jashtë kufijve historikë, territorialë, gjeopolitikë dhe administrativë të Shqipërisë Etnike.

Pikërisht, këtë realitet mbi Kosovën shqiptare, tanimë e nxori në sipërfaqe vetë agresioni dhe gjenocidi serbomadh në Kosovë (1989-1999) i regjimit kriminel policor-ushtarak dhe parashutarak i Slobodan Milosheviqit, me ç’rast, në mënyrë të pavetëdijshme (për shkak të lakmisë shekullore për zgjerimin e territoreve të Serbisë së madhe në llogari të tokave shqiptare në Ballkan), e riaktualizoi dhe e politizoi mitin serbomadh antishqiptar. Me gjithë tragjedinë që përjetuan shqiptarët dhe Kosova, si rrjedhim i mitologjisë kishtare serbe, që shkaktoi terrorin dhe gjenocidin mbi ta, në këtë kontekst, jo vetëm se erdhi deri te zhveshja e tërësishme e mitit të rremë serb, por ai, edhe e gjeti vdekjen e tij në politizimin e politikës serbomadhe në shkallë vendore, si dhe në shkallë evropiane ndërkombëtare. Kjo vdekje e mitit serb është momentum fatlum jo vetëm për Kosovën, por edhe për mbarë Ballkanin ngase më nuk figuron si i tillë në formën “origjinale” ngaqë “lozët e lashta” falsifkuese ia demaskoi me argumente shkencore historike, politike, antropologjike, etnologjike, etnografike etj. “A Short History of Kosovo” (1999), vepër kjo, e shkruar nga shkecëtari i mirënjohur anglez, Noel Malcolm. Me gjithë përpjekjet “korale” të boshtit politiko-kishtar-shkencor të akademikëve serbomëdhenj, që këtë vepër ta shvlerësojnë nga objektivja e argumentuar shkencore se “Kosova nuk është shqiptare, por serbe”, ata arritën efektin e kundërt, përfundimisht, para shkencës dhe politikës vendore, evropiane dhe ndërkombëtare provuan vdekjen e mitit serbomadh në Kosovë.

Varrosja e mitit serbomadh, është një sukses kolosal jo vetëm për Kosovën, por për gjithë rajonin ballkanik ngase Serbia dhe serbët më nuk kanë asnjë shans, që të shkruajnë dhe të falsfikojnë historinë e shqiptarëve dhe të popujve të tjerë joserbë, se ata janë “pjesë integrale” të Serbisë dhe të serbëve, por si shqiptarët, ashtu edhe të tjerët vetë do ta shkruajnë të vërtetën mbi identitetin e tyre historik, kombëtar dhe shtetëror.

Shembullin e doktrinës dhe të praktikës së mitit gjenocidal të Serbisë në Kosovë (nga e cila Mali i Zi u pavarësua vetëm për hir të mbrojtjes dhe të zotërimit të arkës vetjake, të zhvillimit dhe të përparimit vetjak ekonomik dhe tregtar, si dhe të vjeljes së ndihmave, kredive dhe investimeve të huaja evropiane dhe ndërkombëtare ) qeveria aktuale e Malit të Zi nuk duhet ta ndjekë, me qëllim që t’i ndëshkojë shqiptarët e Malësisë mbi bazën fizike, biologjike, politike, kombëtare, demokratike, ekonomike dhe ekzistenciale, sepse pa asnjë dyshim, do ta përjetojë të njëjtin fat tragjik dhe shkatërrimtar sikurse Serbia dhe kryekrimineli i saj i “ngordhur” Slobodan Milosheviq.

2. Malësia shqiptare e Mbishkodrës/E dyta/

Ka ardhur koha që “kollovogjët demokratë” (dikur partnerë, bashkëpjesëmarrës direktë të politikës dhe të luftës gjenocidale të regjimit shtetëror të Slobodan Milosheviqit në Kroaci, në Bosnjë dhe në Kosovë), Milo Gjukanoviq dhe Momir Bulatoviq dhe saga e tyre e apustujve serbomëdhenj, të distancohen nga politika dhe praktika e ushtrimit të terrorit gjenocid shtetëror të Serbisë ndaj shqiptarëve , dhe në vend të përdorimit të tyre, t’i hulumtojnë dhe t’i gjejnë format dhe mekanizmat e domosdoshëm përkatës, të jusitifkueshëm mbi bazën morale, politike, juridike, kushtetuese dhe demokratike, që të pajtohen me palën e dëmtuar shqiptare, duke iu njohur të gjitha të drejtat e tyre që dalin nga standardet evropiane për decentralizimin dhe rajonizimin e Malësisë shqiptare. Kjo është rruga e vetme paqësore dhe e ligjshme, që shpie në gjetjen e kompromist real politik. Ndryshe, çdo tendencë qëllimkeqe, që të pezullohet procesi i decentralizimit dhe i rajonizimit të Malësisë shqiptare, do të çojë në ripërsërtijen e gabimeve të deritashme të qeverisë së Malit të Zi, sepse shqiptarët nuk do të pranojnë assesi që të jetojnë varësi shfrytëzuese dhe tiranizuese, duke e mohuar vetëvetën, por me mjete politike dhe me rrugë paqësore, do të angazhihen maksimalisht për t’i realizuar të drejtat e tyre që iu përkasin me ligjet evropiane dhe me normat e së drejtës ndërkombëtare. Në këtë sens, qeveritarët e Malit të Zi, nuk guxojnë ta nënçmojnë veprimtarinë politike dhe diplomatike, sepse janë tejet të përgatitur dhe të mobilizuar si brenda, ashtu edhe në diasporë.

Se në çfarë stadi ka arritur pjekuria dhe rezultatet e elitës politike shqiptare të Malit të Zi në këmbënguljen e realizimit të kërkesave të drejta dhe të domosdshme të popullatës shqiptare në Mal të Zi, këtë e dëshmon edhe faza e parë e zhvillimit të kontakteve diplomatike në shkallë ndërkombëtare. Rasti konkret, Lidhja Shqiptare-Amerikane me në krye Xhozef Diagardin, si dhe Këshilli Kombëtar Shqiptaro-Amerikan nën drejtimin e Martin Vulajt, kryetar (natyrisht, në saje të iniciativës dhe të kontributit të madh të gjithmbatrshëm, të pareshtur kombëtar patriotik shumëvjeçar të diaspores së Malësisë shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës) këtë status të papranueshëm për shqiptarët në Mal të Zi, në formë të argumentuar dokumentuese, e kanë parashtruar edhe në qarqet politike të Kongresit amerikan, me ç’rast është konstatuar se “shqiptarët në Mal të Zi janë ndër popujt më të diskriminuar në Evropë nga aparteidi i egër sundues malazias”. Edhe kjo çasje problemit serioz të shqiptarëve në Mal të Zi, është edhe një argument më shumë për zbatimin e së drejtës ndërkombëtare në favor të zgjidhjes së çështjes shqiptare në Mal të Zi, gjë që vë në dukje faktin se, ky tanimë ka hyrë në “binarët” e ndërkombëtarizimit si i tillë, pavarësisht se këtë, në mënyrë shpërfillëse duan ta anashkalojnë qarqet zyrtare të qeverisë malazeze. Mirëpo, vështruar në prizimin e realizmit politik dhe diplomatik, sensibilizimi dhe intensifikimi i çështjes së shqiptarëve të diskriminuar në Mal të Zi, tanimë është bërë objekt debatimi serioz edhe nga ana e Kongresit dhe e Senatit Amerikan. Në këtë drejtim, shquhen kongresmenët dhe senatorët :Tom Lantosh, Eliot Engel, Dana Rohrabacher, vëllezërit Karl Levin dhe Sander Levin etj.

Vendosja e bashkëpunimit dhe e kontakteve të këtilla diplomatike me qarqet zyrtare të diplomacisë amerikane vë në dukje faktin se çfarë kapaciteti influncues ka elita politike e diasporës së Malësisë shqiptare në Amerikë, përkatësisht në arenën politike ndërkombëtare. Ky fakt i rëndësishëm për zgjidhjen e krizës politike në Mal të Zi, jo vetëm se nuk mund të injorohet, por as nuk guxon të nënçmohet nga ana e politikës dhe e diplomamcisë së Malit të Zi, ashtu siç vepronte dikur ish-kryetari i RFJ-së (Serbia+ Mali i ZI), Slobodan Milosheviq, me bindje se do ta “mashtronte” dhe do të “triumfonte” mbi strategjinë politiko-diplomatike dhe ushtarake të SHBA-ve. Mirëpo, në fund, një përçmim i tillë diletant politik i Amerikës nga ana e regjimit policor-ushtarak e Slobodan Milosheviqit, serbëve me plot të drejtë iu “shpërblye” me bomabardimin e Serbisë, për shkak të kryerjes së terrorit dhe të gjenocidit mbi shqiptarët dhe Kosovën (1989-1999). Përkundrazi, qeveria e Malit të Zi, duhet t’i marrë në konsideratë të gjitha sugjerimet dhe propozimet nga përfaqësuesit e lartë zyrtarë të administratës shtetërore (Kongresi, Senati dhe Dhoma e Përfaqësuesve), që kanë të bëjnë me zgjidhjen e ngutshme dhe të drejtë të statusit të minoritetit shqiptar (8%) në Mal të Zi, sepse kjo është në interes të dyanshëm.

Po qe se politika qeveritare e Malit të Zi refuzon shërbimet e vullnetit të mirë të diplomacisë amerikane lidhur me përmbushjen e kërkesave legjitime dhe legale të shqiptarëve të Malësisë, s’ka dilemë se Mali i Zi, do të ballafaqohet me të njëjtat masa sanksionuese dhe izoluese nga ana e Amerikës, e Bashkimit Evropian (BE) dhe nga OKB-ja. Që të mos vijë deri te izolimi ndërkombëtar, qeveria e Malit të Zi, në mënyrë urgjente, duhet të gjejë kompromis dhe gjuhë të përbashkët me përfaqësuesit legjitimë dhe legalë politikë vendorë dhe të diasporës shqiptare në Amerikë. Çdo vonesë dhe abuzim i kërkesave të parashtruara të minoritetit shqiptar përkitazi me procesin e decentralizimit dhe të rajonizimit ekonomiko-politik, kulturor dhe territorial të Malësisë shqiptare, në fund, do t’i kushtojë shumë shtrenjtë llogaria e gabuar politike dhe juridike, nolens-volens , do të vijë në shprehje dekompozimi i arsyeshëm i territorit shtetëror artificial mbi baza etnike, secili në shtëpinë e vet. Malësia e shkëputur e mbishkodrës, do të rikthehet brenda kufijve natyrorë-historikë të territorit integrues të Shqipërisë Etnike, kurse Mali nuk do të figurojë më si shtet i pavarur, por sërish, do të jetë i detyruar që të hyjë në “një thes” me Serbinë dhe me “Republikën serbe” të BeH.

Pra, për të ruajtur integritetin territorial dhe shtetëror, Mali i Zi është i detyruar, që urgjentisht ta plotësojë kërkesën e palës shqiptare, kërkesë kjo që është në funksion të decentralizimit dhe të rajonizimit të Malësisë shqiptare në kuadrin e sovranitetit shtetëror të Malit të Zi sapo të pavarësuar nga Serbia.

3. Çamëria shqiptare (E treta)

Krahas shkallës së ndërkombëtarizimit të Malësisë shqiptare në Mal të Zi, pa dyshim mund të thuhet se edhe Çamëria shqiptare në Greqi, ka hyrë axhendën procedurale të ligjshme të ndërkombëtarizimit. Këtë konstatim tonin, e provon edhe deklarata me përmbajtje historiko-politike e kryetares së Asamblesë së Parlamentit të Evropës, Doris Pak, që “ Çamët të rikthehen në trojet e tyre”(www.alb-shkenca.org, 27.10.2006).

“Zyrtarizimi i çështjes çame për herë të parë nga ana e Parlamentit Evropian” ka rëndësi historike, për shkak se qeveria e Greqisë më nuk ka kurrfarë gjasësh teorike, as praktike, që ta heshtë moszgjidhjen e problemit të minoritetit të Çamërisë, ashtu siç parashikojnë e drejta ndërkombëtare dhe institucionet dhe organet juridike legjislative të Këshillit të Evropës, përkatësisht të Bashkimit Evropian(BE), që i referohen respektimit dhe zabtimit të drejtave dhe lirive të njeriut. Në këtë kontekst fokusohet edhe e drejta e shqiptarëve çamë që të rikthehehn në shtëpitë e tyre stërgjyshore të Çamërisë shqiptare. Tanimë përpjekjet më se 60-vjeçare të çamëve që të rikthehen në trojet e tyre të Shqipërisë Etnike, së shpejti do të bëhen realitet i vërtetë, sepse kërkesat dhe ankesat e ligjshme të veprimtarëve, të shoqatave dhe të asociacioneve të ndryshme të Çamërisë si në Tiranë, ashtu edhe në diasporë (Turqi, Amerikë, Evropë, Australi, Argjentinë etj.) nuk kanë vetëm karakter kombëtar, por edhe ndërkombëtar. Si në aspektin historik, juridiko-politik dhe demokratik kjo ka peshë të veçantë, sepse shqiptarët çamë do të jenë të ndihmuar edhe nga Evropa, edhe nga Amerika, edhe nga OKB-ja, si dhe nga OSBE-ja, që të rikthen në vendlindjen e tyre atërore-Çamëri në Greqi.

Fare nuk është e rëndësishme se si do të “ndjehen emocionalisht” dhe, si pritet të reagojnë politika dhe diplomacia zyrtare greke lidhur me zyrtarizimin e çështjes çame në instancat e Parlamentit Evropian. E rëndësishmja është që ky akt ndërkombëtar nxori në shesh të pavertetën historiko-politike dhe diplomatike të qeveritarëve dhe të historianëve grekomëdhenj se “çështja çame është inekzistente”(!?)

Ky hap i zyrtarizimit ndërkombëtar i çështjes çame nga ana e Parlamentit Evropian, si dhe i ngritjes së çështjes së Malësisë shqiptare në Mal të Zi, në planin gjithëkombëtar shqiptar, do thotë se, tanimë as Tirana nuk mund të qëndrojë më pasive dhe indiferente as ndaj zgjidhjes së çështjes së minoritetit çam, as ndaj zgjidhjes së statusit të minoritetit shqiptar në Mal të Zi, pavarësisht nga llogaritë dështuese dhe, përfitimet lukrative të deritashme të politikës dhe të diplomacisë së rezervuar ekonomiko-tregtare të Shqipërisë demokratike(1990-2006) ndaj çështjes së pazgjidhur shqiptare në Ballkan.

Faza fillestare e ndërkombëtarizimit të çështjes shqiptare me status minoriteti në Mal të Zi dhe në Greqi, është faktor i rëndësishëm për arritjen e kompromisit politik ndërmjet shqiptarëve, grekëve dhe malazezëve. Për më tepër, ky është faktor garantues me interes reciprok, edhe për realizimin e të drejatve minoritare greke, serbe, malazeze në trojet e Shqipërisë Etnike në Ballkan. Pra, zbatimi i parimit të reciprocitetit universal juridik ndërkombëtar ndaj pakicave kombëtare të theksuara, do të ndikojë pozitivisht në krijimin, në ruajtjen, në zhvillimin, në stabilitetin dhe në sigurinë e shteteve multietnike, pluraliste dhe demokratike në Ballkan.
redaksia@mitrovicapress.net