MitrovicaPress

Shkruan: Blerim Burjani
Nëse vështrojm me kujdes situatën e sotme dhe dialogjet e ndryshme reth statusit të Kososvës , nga komuniteti ndërkombëtar mund të nxjerrën disa përfundime :

Së pari: Ahtisari(I autorizuari i Sekretarit Gjeneral të OKB për Kosovën) dhe UNOSEK-u po e kryejn punën e vet që e kanë marr , do të thotë ; përfundimin apo rrumbullaksimin e procesit të decentralizimit apo rrumbullaksim i parimeve të decentralizimit në Kosovë, ky procesë është vlerësuar nga komuniteti ndërkombëtar si thelbesor për avancimin e të drejtave të pakicave , të opinioni kosovar ka pas reagime të përziera, jo krejt i qartë është procesi e tillë te qytetarët e Kosovës, por megjithat decentralizimi ka marr përmasa të konkludiemve jo krejt të qarta nga dimensionet e ndryshme të karakterit politik . Decentalizimi është proces nga i cili fitojn qytetarët por edhe organizimi adekuat i administratës lokale dhe fuqizimi i komunave në vendimarrje për fusha të ndryshme të jetës social-ekonomike –shendetsore etj, procesi i tillë ka qenë i përcjellë nga reagimet e ndryshme por edhe me pajtueshmërin e grupit negociajator për procesin dhe finalizimin e tij.

Së dyti :Ahtisari duhet të organizojë takimet rreth temave të sukcesionit dhe borgjeve, çështjeve të fondeve sociale, dhe dëmeve të luftës , dëmet ekonomike etj, kjo është me rëndësi për Kosovën dhe qytetarët e saj.
Së treti:Bashkësia ndërkombëtare ka fillue pëfundimisht të mendoj qartë ,se çfarë duhet dhe si duhet të vij fundi i procesit të statusit.Opcionet e deritashme më të përmendura : pavarsia dhe pavarsia e kushtëzura e përmendur si pavarsi e limituar nga disa analist ndërkombëtare.Është me interes të përmendet se pavarsia e kushtëzuar nuk është ndonjë solucion për kohën e sotme bashkëkohore dhe zhvillimeve në raportet e marrëdhënieve ndërkombëatr. Shumë herë terminologjia e përdorur nga disa politikanë ndërkombëtar ka nxit reakcione të qaraqet analitike te botës se ekspertve dhe hulumtimeve. Terminologjia pavarsi e kushtezuar kryesisht sot më më shumë i takon historisë dhe zhvillimeve të dikurshme të shek. XVIII . Madje edhe termi pavarsia e limituar nuk është shumë bindëse dhe e arsytueshme nga aspektit i dejtësis dhe shtetit , shikuar nga aspekti politik termi pavarësi e limituar , do të thotë “shtet me fuqi të kufizuar”, ka autor ndërkombëtar që thonë se Kosova është sui generis në raporte ndërkombëtare , kjo plotësisht është e sakt, dhe arsyetimi i pavarsisë së limituar shpjegohet në variantat e kufizuara të fuqis dhe autoritetit të shtetit për të vepruar në territorin e tij. Shteti me veprimtari të tillë të kufizuar do thotë “parashtet” apo bërje e ardhme të shtetit apo edhe ndryshe mund të komentohet edhe në variantatë tjera.
Propozimet e tilla të kushtëzuara për pavarësin e Kosovës kanë ardhë qysh nga Komisioni i Goldstonit, që ishte e ngrit kjo ide politike , menjehere pas hyrjës së trupave të NATO-s në Kosovë, se Kosova mund të ketë një status të tillë, si fazë kalimtare , mirëpo prej atëherë janë bërë zhvillime të mëdha në raportet ndërkombëtare në Kosovë rreth Kosvës, dhe së më vështirë mudn të përceptohet qartë nocioni i kushtëzuar , në atë kohë është menduar si kushtëzim për Kosovën të jet :respektimi i të dejtave të njeriut(lëvizjën e lirë) , çështja e pakicave, mirëpo me kalimin e kohës , komunitetit ndërkombëtar u pajtua që në Kosovë duhet të ndodhë decentralizimi si opcion dhe zgjidhje për problemet e ngarkuara për pakicat në veçanti për pakicën serbe, pastaj si kushtëzim është kuptuar ruajtja e sovranitetit dhe integritetit territorial të Kosovës , qe edhe institucionet e Kosovës dhe liderët politik të Kosovës e kanë pranuar se Kosova duhet të ketë ushtri te vetën në periudhën kur TMK, do të jet e përgatitur për të marrë përgjegjësin, në mbrotjën e sovranitetit të Kosovës, këtë edhe sotë e dëshirojnë edhe politikanët edhe qytetarët e Kosovës, që në periudhën vijuese NATO të ketë përgjegjësin e tillë në mbrojtjën e sovranitetit të Kosovës, deri në formimin dhe pranimin e TMK-së si forcë ushtarake, që do të garantoj jetesën e qytetarëve të Kosovës dhe pronën dhe pasurin e tyre.Ideja e pavarsis së kushtëzuar është kryekput politike , që nuk haset në zhvillimet e sotme shtetërore.

Ideja e një pjese të shteteve ndërkombëtare është interesimi, që Kosovës i nevojitet një fazë kalimtare që kryekput mendohet në stadet tjera politike dhe rrethana tjera më të favorshme të ndodhë pavarsia e plotë e Kosovës , kjo mund të jetë e përceptuar kështu politikisht.

Së katërti: Bashkimi evropian është i interesuar politikisht në këto segmente ta përcepton statusin e Kosovës në të ardhmën:

-standardet janë të domosdoshme të plotësohen , herët a vonë , kosovarët duhet të angazhohën në krijimin e vlerave politike , ekonomike, stabiliteti i rendit dhe ligjit , avancime në plotësimin e obligimeve që dalin nga BE, për integrim në struktuart e saj evropiane. BE është pro një statusi që sipas tyre do të thotë qetësi dhe paqe rajonale dhe bashkëpunim të ndersjellët , nga kjo buron ndoshta përsëri kushtzime , mirëpo nuk duhet harruar se BE i ka shtruar të gjitha shteteve kushte, kështu që nuk do të thotë apriori kushtzim të statusit , opcionalisht evropianet mund të jen për “një pavarsi fluide”, për Kosovën, ku ata ende do të kujdesën për situatën politike dhe sigurin në Kosovë, nga kjo buron ideja evropiane se një mision i BE në një form fluide të ndodhë edhe pse rendi dhe ligji është domen i interesit të BE , për të arrit me ndërtue mekanizma sigurie të mjaftueshme, për të gjithë qytetarët e Kosovës.

Pavarsi të kushtëzuar pa karrigë në OKB- opcion i papranushëm për qytetarët e Kosovës dhe Institucionet e saj , kjo do të thotë se as minimalisht komuniteti ndërkombëtar nuk merr përsipër se Kosova mund të ketë pavarsin edhe për një kohë , deri në një periudhë kohore tjetër , unë konsideroj se kjo është një ide që nuk mund ti siguroj Kosovës asnjë minimum të garancës dhe gjendjen aktuale statusore e shndërron në pasiguri dhe jep elemente destabilizuese për gjendjën e sigurisë në Kosovë. Në të drejtën ndërkombëtare ka raste kur njohja e shteteve nga OKB është bërë me vones(Shqipëria etj) . Dilemat e kësaj periudhe kohore mbetën pezull, nuk besoj se kjo garanton ndonjë situatë stabile për Kosovën , andaj ndoshta komuniteti ndërkombëtar do të mund të pranonte një opcion tjetër statusor për Kosovën në tranzicion si “pavarsi e lemituar” , me kushtë që Kosova të ketë karrigën në OKB , luhajtjet rreth terminologjisë se si të pagëzohet Kosova në këtë fazë tranzicionale është preokupim kryesor i komunitetit ndërkombëtar.Pavarsi e limituar do të mund të kuptohej si limite në kujdesin e shtuar në mbrojtjën e të drejtave të pakicave, dhe integritetin territorial.

Pavarsia e Kosovës si opcion real

Qytetaët e Kosovës dhe institucionet e saj dhe i gjithe spektri politik , intelegjenca kosovare pranon të vetmin opcion , pavarsia e Kosovës me karrigë në OKB-së , dhe në mbrojtjën e integritetit territorial të Kosovës në një periudhë kalimtare të NATO-s në Kosovë.Pavarsia është argument politik, juridik , historik i Kosovës, natyrisht se shteti i Kosovës do të merr të gjitha obligimet në mbrojtjën e të drejtave të njeriut në Kosovë së bashku me komunitetin ndërkombëtar dhe organizmat ndërkombëtar në dobi të paqës dhe stabilitetit në rajon.

Shtyrja e definimit statusit- destabilizim i mundshëm i rendit dhe sigurisë

Ka mendime në një pjesë të komunitetit ndërkombëtar se statusi mund të shtyhet edhe për një kohë , përkatësisht deri në vitin 2007, kjo mund të paraqet destabilizim të mundshëm por edhe ndonjë eskalim të situatës së kontrollit në rrafshin e sigurisë në Kosovë, do të ishte mirë që gjendja të mbahet nën kontroll, dhe përfundimisht statusi të definohet brenda vitit 2006.

Ka shumë argumente në favor të definimit të statusit brenda këtij viti :

Periudha e definimit statusit është immediate, për shkak të rrethanave të vazhdueshme të grumbullura si faktor social, ekonomik dhe faktor politik.Është vështirë të ruhet dhe konverzohet gjendja momentale dhe situata që mbretëron që gjashtë vite përmes shtyrjës së definimit të statusit. Këtë shtyrje e ka propozuar Rusia dhe Serbia. Shtyrja nuk mund të bëhëet për një kohë të gjatë sepse si e tillë prodhonë efekte negative, është vështirë për të bind qytetarët e Kosovës , andaj vullneti gjthipopullorë është pavarsia e plotë për Kosovën benda viti 2006.

Me definimin e statusit të Kosovës njëherit do të rrumbullaksohet procesi i berjes së shteteve të reja në Evropë, dhe më tutje orjentim i të gjithë shteteve do të vazhdoj në integrime evropiane./Autori eshte Kryetar i Institutit të Kosovës për Politika Zhvillimore.
redaksia@mitrovicapress.net

Shkruan: Ahmet Pllana

A do të bëhet Kosova anëtare e CEFTA-s deri në fund të këtij viti? Nëse arrin të bëhet, që sipas të gjitha gjasave do të bëhet, përfitimet do të jenë të mëdha, sidomos ato ekonomike. Komuniteti kosovar i biznesit do të ketë një treg prej 50 milionë banorësh e jo prej 2.5 milionë banorësh.
Kosova për t’u bërë anëtare e CEFTA-s duhet t’i nënshkruajë mbi 80 % të marrëveshjeve të tregtisë së lirë (MTL) me të gjitha vendet në regjion. Mirëpo Kosova deri më tash i ka të nënshkruar vetëm dy MTL, me Shqipërinë dhe Maqedoninë, ndërsa kanë filluar bisedimet për marrëveshje me Moldavinë, Kroacinë dhe Malin e Zi. Deri në fund të këtij viti, kur duhet të nënshkruhen edhe MTL-të me vendet tjera, kanë mbetur vetëm edhe tre muaj, ndërsa implementimi i programit të CETFA-s do të nisë në janar 2007.
Ndërkaq, Pakti i Stabilitetit i BE-së, ka paraparë që deri në janar të vitit 2007, të jenë të nënshkruara të gjitha MTL-të midis vendeve në regjion, mirëpo për këtë ka mbetur shumë pak kohë, sepse nevojiten kontakte, biseda, takime, negociata, pajtueshmëri të të dyja palëve në shumë çështje, për të arritur deri te marrëveshja dhe nënshkrimi i MTL-së.
Kosova ka nënshkruar vetëm dy MTL, por kur të merret parasysh pozita politike e saj dhe interesimi jo i madh i vendeve të regjionit për këtë gjë, zyrtarët e institucioneve tona e kanë vlerësuar këtë si të arritur.
Komuniteti i biznesit dëshiron të përshpejtojë liberalizimin e tregut përmes nënshkrimit të MTL-ve, sepse është në interesin e tyre. Ata njëkohësisht kërkojnë nga qeveria përkrahje më të madhe për zhvillim më të hovshëm të bizneseve.
Nga përkrahja e bashkësisë ndërkombëtare, Kosova duhet të jetë pjesë integruese e marrëveshjeve tregtare ekonomike. Kosova së shpejti synon të nënshkruajë MTL-të edhe me dy shtete, me Bosnjën e Hercegovinën dhe Moldavinë, për t’iu afruar sa më shumë anëtarësimit në CEFTA, që është zonë e tregtisë së lirë në Evropën Qendrore.
Vendet që janë anëtare në CEFTA, këmbejnë mallra midis tyre pa doganë, andaj anëtarësimi i Kosovës në CEFTA, do të jetë e arritur për komunitetin e biznesit. CEFTA ofron mundësi shumë më të mira për bizneset, ngase bizneset kosovare kanë mundësi që pa taksa dhe pa obligime të tjera të bëjnë importimin dhe eksportimin e mallrave.
Anëtarësimi i Kosovës në CEFTA është një përfitim i madh, jo vetëm nga ana ekonomike, por edhe nga ana politike, ngaqë do të krijohen kushtet dhe siguria për investitorët e jashtëm. Anëtarësimi në CEFTA do të tërheq investitorët e jashtëm dhe me investimet që do të bëhen nga jashtë do të stimulohen prodhimet vendore dhe do të jetë më lehtë që të eksportohen në vendet që bëjnë pjesë në CEFTA. Ndërkaq, në aspektin ekonomik, me anëtarësimin në CEFTA, Kosova nuk do të ketë përfitime të mëdha në periudhën afatshkurtër, mirëpo, në një përiudhë më afatgjatë, përfitimet do të jenë shumë të mëdha e sidomos në sektorin prodhues.
Nga kjo del se anëtarësimi në CEFTA do të ishte sukses për Kosovën. Me anëtarësimin në CEFTA, tregu më nuk do të jetë i vogël me vetëm 2.5 milionë banorë, por do të ketë një hapësirë rreth 50 milionë banorë, kanë thënë ekspertët e ekonomisë.
Rrethi i parë i bisedimeve është mbajtur në gusht, kurse raundi i dytë i bisedimeve është mbajtur në shtator. Në takim për anëtarësim të Kosovës në CEFTA kanë marrëe pjesë përfaqësues nga Ministria e Tregëtisë dhe Industrisë, nga Shtylla IV e UNMIK-ut, Shërbimi Doganor dhe përfaqësues të komunitetit të biznesit.
Shtetet të cilat janë të anëtarësuara në CEFTA janë Kroacia, Bosnja dhe Hercegovina, Mali i Zi, Maqedonia, Shqipëria, Bullgaria, dhe Rumania. Çdo shtet që anëtarësohet në BE, largohet nga CEFTA. Ndërsa sa i përket kritereve që duhet plotësuar për anëtarësim në këtë organizatë, janë më tepër të natyrës ekonomike.
Parakusht për anëtarësim është që të bëhet marrëveshje për tregti të lirë me 80 % të shteteve të rajonit. Ndër të tjera me anëtarësim, do të imponohet edhe ngritja e cilësisë së produkteve vendore, si dhe çmimet duhet të jenë konkurruese për rajon.
redaksia@mitrovicapress.net

Shkruan: Faton Klinaku
Në Mitrovicë dhe kudo në Kosovë, nuk ka forca paraushtarake dhe ilegale, sepse ato janë ushtarake e policore dhe janë të legalizuara institucionalisht

Qysh pas përfundimit të luftës në mes të popullit shqiptar, udhëhequr nga Ushtria Çlirimtare e Kosovës dhe aparatit shtetëror të Serbisë (ish-Jugosllavisë së mbetur), mbështetur nga të gjitha institucionet shtetërore, Akademia e Shkencave të Serbisë, Kisha ortodokse serbe, çka do të thotë se kjo luftë ka qenë e mbështetur edhe nga populli serb, kemi hasur të dëgjojmë nga politikanët e Kosovës se krimet ndaj popullatës civile shqiptare janë kryer nga forcat paraushtarake serbe. Kjo terminologji se krimet janë kryer nga forcat paraushtarake është tepër e dëmshme për popullin shqiptar dhe të ardhmen e tij për vetë faktin se me vetëdije apo pa të, po e shfajësojmë shtetin dhe kombin serb për dhunë, krime dhe gjenocid të shkaktuar ndaj popullit tonë.

Dihet mirëfilli, se në rrethana lufte: forcat policore, ushtarake, rezerviste, paraushtarake etj., veprojnë në bazë të një strukture komanduese, pra komandohen nga gjeneralët e ushtrisë. Edhe forcat ushtarake, policore, rezerviste dhe paraushtarake serbe siç dikush po ka dëshirë t’i quajë ato, kanë qenë të komanduara nga gjeneralët e ushtrisë serbe. Pra, përgjegjës për krimet e kryera në Kosovë, është Serbia dhe serbët si popull e jo siç po përpiqet të minimizohet se janë kryer nga regjimi i Millosheviqit.

Kohëve të fundit, nga KFOR-i, UNMIK-u, por edhe nga institucionet e Kosovës, po flitet shpesh për ekzistimin apo mosekzistimin e forcave paraushtarake në veriun e Kosovës. Institucionet vendore dhe ato ndërkombëtare deklarojnë se nuk kanë njohuri rreth ekzistimit të këtyre forcave. Së fundi edhe komandanti i sapoardhur i KFOR-it gjenerali Kater, deklaroi se në Mitrovicë nuk ekzistojnë forca paraushtarake dhe ilegale. Nga kjo mund të konkludohet se forcat ushtarake dhe policore serbe ekzistojnë dhe veprojnë legalisht në veriun e Kosovës dhe kudo në Kosovë dhe kjo faktorit politik vendor dhe atij ndërkombëtar nuk i pengon vetëm se ato të mos jenë ilegale siç edhe nuk janë dhe janë legalizuar nga vetë ata.

Kudo në Kosovë veprojnë pjesëtarët e MUP-it të Serbisë dhe janë të legalizuar, sepse edhe në rastet kur arrestohen nga ndokush e që vepron në uniformën e SHPK-së (siç ndodhi kohë më parë), ata pas një kohe të shkurtër lirohen, sepse janë legalë të veprojnë në Kosovë. Për të mos pasur pengesa që pjesëtarët e MUP-it të Serbisë të veprojnë nëpër tërë Kosovën, ata duhet legalizuar dhe inkuadruar edhe në SHPK, siç kishte deklaruar kohë më parë në Mitrovicë dhe në Zveçan zv. kryeadministratori i Kosovës Stiven Shuk.

Ekzistimin dhe veprimin e forcave policore dhe ushtarake serbe e mundëson edhe vetë Rezoluta 1244, sepse me këtë rezolutë, sovraniteti dhe integriteti territorial i Kosovës i takon Serbisë. Në bazë të kësaj rezolute, u miratuan edhe dokumente të tjera siç është Korniza Kushtetuese, në bazë të së cilës u krijuan Institucionet e Përkohshme Vetëqeverisëse të Kosovës (IPVQ).

Kuvendi i Kosovës, as nuk ka qenë dhe as nuk është institucion i përfaqësimit të vullnetit politik të qytetarëve të Kosovës. Partitë politike që përfaqësohen në Kuvend dihet mirëfilli se votat i kanë marrë duke e gënjyer popullin në fushatat paraelektorale, në të cilat fushata premtuan se për pak muaj do ta bëjnë Kosovën shtet të pavarur dhe sovran, për pak kohë do ta anëtarësojnë në organizmat ndërkombëtarë, nuk do të pranonin kurrë ta diskutonin të ardhmen e Kosovës me Serbinë, se do ta bashkonin qytetin e Mitrovicës, se do t’i zhbënin strukturat paralele të Serbisë në enklavat serbe në Kosovë etj.

Kuvendi i Kosovës jo që nuk i zhbëri strukturat paralele të Serbisë nëpër enklavat serbe, por edhe i legalizoi ato në komuna dhe po e shton edhe më shumë numrin e tyre. Në shumë komuna të Kosovës, në ndërtesat e të cilave shkruan Republika e Serbisë, krerët e institucioneve të Kosovës shkojnë dhe takohen me krerët komunalë të këtyre komunave. Përveç këtyre komunave ekzistuese, në bisedimet për decentralizimin që po zhvillohen në Vjenë, grupi i ashtuquajtur i unitetit, i cili ka dalë me votën e delegatëve të Kuvendit të Kosovës (me kundërshtimin e ndonjë deputeti) po legalizon edhe shumë komuna të tjera, në ndërtesat e të cilave do të shkruhet Republika e Serbisë, të cilat do ta kenë policinë dhe gjyqësinë e pavarur nga Prishtina, por të varur nga Beogradi. Këto struktura paralele janë legale në Kosovë, por vetëm se do të shtohet numri i tyre pas këtyre bisedimeve që po zhvillohen në Vjenë.

Politikanët e Kosovës, meqë janë pajtuar vetë për kompromise me pushtuesin, po përpiqen që ta bindin edhe popullin se duhet pajtuar edhe ai me këtë.
Një gjë është e sigurt që populli (edhe pse momentalisht është duke heshtur) është duke i përcjellë me vëmendje këto zhvillime negative që po ndodhin në kundërshtim me vullnetin e tij. Të gjitha dëmet që i bëhen këtij vendi peshojnë rëndë në kurrizin e popullit tonë. Padrejtësitë që po i bëhen janë të dhimbshme për të dhe dihet historikisht se populli jonë zgjohet nga dhimbjet dhe ai nuk harron se nuk e ka mision harresën dhe kur të kujtohet do të zgjohet. Është mirë që kjo ngritje e popullit të mos ndodhë spontanisht siç ndodhi në marsin e vitit 2004, por me një organizim të mirëfilltë i cili është i vendosur mirë në qëllim, sepse një situatë e tillë siç ishte ajo e marsit 2004, përsëri do të përdoret nga politika vendore dhe ajo ndërkombëtare për ta fajësuar atë, për diçka që vetë institucionet janë përgjegjëse. Një ditë, kur populli do të jetë sovrani, këta liderë politikë do të japin përgjegjësi para tij, sepse këtë e ka dëshmuar historia./Autori është sekretar i OVL të UÇK-së
redaksia@mitrovicapress.net